किती पैसे पुरेसे आहेत?

Banner

परिचय

आम्ही बर्‍याचदा ऐकले आहे, आणि अगदी तसे आहे, की जगातील सर्वात महत्वाची गोष्ट ही पैसा नाही.

तथापि, पैशाच्या अभावामुळे आपल्या जीवनावर खूप परिणाम होतो हे तथ्य कोणीही नाकारू शकत नाही. पैशाचे मूळ उद्दीष्ट म्हणजे आपल्याला जगण्याची आणि आपल्या गरजा पूर्ण करण्यात मदत करणे आणि पैशाशिवाय आमच्या वैयक्तिक आणि व्यावसायिक जीवनावर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. एकदा या गरजा पूर्ण झाल्या की लोकांना त्यांची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी पैशांची आणि नंतर विलासितांची आवश्यकता असते, जे हातात जास्त पैसे घेऊन वाढते.

आपल्या पैशाच्या गरजेवर परिणाम करणारे घटक काय आहेत?

प्रत्येक व्यक्तीसाठी किंवा कुटुंबासाठी आवश्यक असलेले पैसे प्रत्येक व्यक्तीसाठी भिन्न असतात आणि हे अनेक घटकांवर अवलंबून असते. यातील काही घटक खाली सूचीबद्ध आहेत:

१.  राहणीमान - एखाद्या व्यक्तीस किंवा समुदायासाठी सोयीची सुविधा उपलब्ध आहे. जीवनमान उंचावलेल्या लोकांना सामान्यतः कमी पैशांची गरज भासण्यासाठी आवश्यक असलेल्या वस्तूंच्या तुलनेत अधिक विलासी वस्तू खरेदी करण्यास अधिक पैसे आवश्यक असतात कारण त्यांना फक्त त्यांच्या गरजा भागविल्या पाहिजेत.

२. सामाजिक आवश्यकता - आपण ज्या प्रकारचे पीअर ग्रुप मध्ये मिसळत आहात ते आपणास अप्रिय जीवन जगण्यासाठी आवश्यक असलेल्या पैशाची मात्रा मोठ्या प्रमाणात ठरवते. विशेषत: भारतात लोक सण-उत्सव आणि विवाहसोहळ्यांवर जबरदस्तीने पैसे खर्च करतात आणि त्यांची सामाजिक स्थिती कायम ठेवू शकतात. अधिक विकसित देशांमधील प्रकरण खूप भिन्न असू शकते.

३. पैशाच्या गरजेच्या निर्धारणामध्ये लाइफ स्टेज देखील महत्त्वपूर्ण आहे. सेवानिवृत्तीच्या जवळच्या एखाद्याला वाचवण्यासाठी कमी पैसे खर्च करावे लागतील. उलटपक्षी, तरूण पगाराच्या तरूण व्यक्तीला बचत करण्यासाठी बरेच काही आवश्यक आहे.

४. कौटुंबिक गतिशीलता - आपल्याकडे अवलंबिता असल्यास, आपल्या पैशांची आवश्यकता मुले नसलेल्या दोनपेक्षा जास्त असू शकते, जिथे दोन्ही व्यक्ती कार्यरत आहेत.

५. जीवनशैली इन्फ्लेशन त्याचा अर्थ उत्पन्नातील वाढ असलेल्या व्यक्तीच्या जीवनमानात होणारी वाढ होय. यामुळे उत्पन्न वाढल्यामुळे जास्त खर्च होतो. जेव्हा प्रत्येक वेळी भाडे वाढते परंतु आयुष्यातील आर्थिक उद्दीष्टे पूर्ण करण्यात अक्षम असतो तेव्हा प्रत्येक वेळी हे चालू ठेवते.

६. जोखमीची भूक - जोखीम घेण्याची आपली क्षमता मोठ्या प्रमाणात आपल्याला आवश्यक असलेल्या पैशाची पातळी निश्चित करू शकते. आपण जोखीमदार नोकरी किंवा गुंतवणूक घेण्यास आनंद घेत असाल तर आपण सहजपणे पैसे गमावण्याची शक्यता देखील आहे. याचा अर्थ असा की आपल्याला अधिक डिस्पोजेबल पैशाची आवश्यकता आहे.

७. व्याजदर - जेव्हा वास्तविक व्याज दर (व्याज दर वजा महागाई) जास्त असेल तेव्हा अधिक पैशाची आवश्यकता कमी असते कारण निष्क्रीय उत्पन्न जास्त असते. जेव्हा वास्तविक व्याज दर कमी असतात किंवा अगदी नकारात्मक असतात तेव्हा उलट गोष्टी खरे असतात..

वरील व्यतिरिक्त इतरही अनेक बाबी असतील ज्यामुळे एखाद्या व्यक्तीला आरामदायी आयुष्य जगण्यास किती पैसे द्यावे लागतील हे निश्चित होईल.

पैशाची आवश्यकता ठरविताना आर्थिक नियोजनाची भूमिका

आर्थिक नियोजन ही एखाद्याच्या कमाई, बचत आणि खर्चाच्या आधारावर जतन करण्याचे मार्ग शोधण्याची प्रक्रिया आहे. आर्थिक नियोजनात महत्त्वपूर्ण म्हणजे एखाद्याने कसे आणि कोठे बचत करू शकते हे शोधणे. हे प्रामुख्याने आपल्यासाठी किती पैसे आवश्यक आहे यावर अवलंबून असते आणि म्हणूनच आपण घेतलेल्या खर्चाची गणना करणे. आपल्या आर्थिक योजना आखून, आपण आपले पैसे अशा प्रकारे व्यवस्थापित कराल की आपण कोणत्याही मोठ्या अडचणीशिवाय आपले लक्ष्य लक्ष्य गाठू शकाल.

आर्थिक नियोजनाला महत्त्व देण्याची काही कारणे अशी आहेतः

-हे आपल्या उद्दिष्टांना किंवा स्वप्नांना दिशा प्रदान करते.

-आर्थिक नियोजन आपल्याला पैशाकडे शिस्तबद्ध करते.

-आपण आपले बजेट अधिक औपचारिक पद्धतीने आखले जे अनुसरण करणे सामान्यत: सोपे आहे.

खालील मुद्दे आपल्याला चांगल्या प्रकारे आपल्या वित्त योजनेत मदत करू शकतात

1. आपली आर्थिक उद्दिष्टे सेट करा

वित्तीय उद्दिष्टे लक्ष्य आहेत जी आपण आपल्या बचतीच्या वाटपासाठी निश्चित केली आहेत. आपली बचत आपल्या प्राधान्यक्रमांच्या आधारावर वाटप केली जाते जी व्यक्तीनुसार बदलू शकते. आपल्या आर्थिक लक्ष्यांना वेळेची क्षितिजे देणे देखील महत्वाचे आहे.

आर्थिक लक्ष्यांच्या उदाहरणांमध्ये हे समाविष्ट आहे:

- ३ वर्षांत सर्व कर्ज फेडणे

-वयाच्या 50 व्या वर्षी निवृत्तीसाठी “एक्स” अमाऊंटची बचत करणे

-आपत्कालीन निधी तयार करणे

-४० पूर्वी घर खरेदी करणे

- 3 वर्षात परदेशी सुट्टी

- 10 वर्षांत स्वतःचा व्यवसाय सुरू करत आहे

जेव्हा आपण लक्ष्य सेट करण्यास प्रारंभ करता तेव्हा आपल्यासाठी काय महत्वाचे आहे याचा विचार करा.

आधी सांगितल्याप्रमाणे, या ध्येयांचे वेळ फ्रेममध्ये वर्गीकरण करणे देखील आवश्यक आहे.

हे महत्त्वपूर्ण आहे कारण जोखीम भूक आणि लिक्विडिटी प्राधान्यांच्या आधारावर योग्य गुंतवणूकीसाठी निधी गुंतविण्यास मदत करते जे भिन्न उद्दीष्टे आणि वेगवेगळ्या वेळेच्या क्षितिजे बदलू शकतात. कोणत्याही व्यक्तीची अनेक लक्ष्ये असू शकतात आणि बदलत्या परिस्थितीत एखाद्याचे लक्ष्य बदलणे पूर्णपणे ठीक आहे.

२. आपले उत्पन्न सुज्ञपणे द्या

निवडीसाठी विविध मालमत्ता वर्ग उपलब्ध आहेत. तुमच्यासाठी सर्वात योग्य असा मालमत्ता वर्ग जोखीम घेण्याची क्षमता, गुंतवणूकदारांचे प्रोफाइल जसे की वय, आर्थिक लक्ष्ये इत्यादींवर अवलंबून असेल तर मालमत्ता वर्ग म्हणजे काय आणि कोणत्या तुमच्यासाठी योग्य असू शकतात या समजून घेण्यासाठी आपण हे पाहू शकता व्हिडिओ.

3. आपल्या खर्चावर नियंत्रण ठेवा

बरेच लोक त्यांच्या उत्पन्नावर लक्ष केंद्रित करतात परंतु त्यांचा खर्च ट्रॅक करण्यास आणि नियंत्रित करण्यात अयशस्वी असतात. पैशाची बचत करण्यासाठी कोणकोणत्या सवयी बदलू शकतात हे समजून घेण्यासाठी, पैसे कोठे जात आहेत आणि आपण ते कसे खर्च करीत आहात हे जाणून घेणे आवश्यक आहे. एकदा आपल्याला आपल्या खर्चाची जाणीव झाली की आपण बचत केल्यास चांगले होईल.

४. तुमच्या गुंतवणूकीवर नजर ठेवा

 वेळोवेळी त्याच्या पोर्टफोलिओवर लक्ष न ठेवल्यास एखादी योजना तयार झाल्यानंतर पोर्टफोलिओ तयार करणे हा एक व्यर्थ ठरू शकते. अल्प-मुदतीची लक्ष्ये पूर्ण करण्यासाठी केलेल्या गुंतवणूकीचे दर महिन्यातून एकदा तरी निरीक्षण केले पाहिजे. दीर्घकालीन लक्ष्ये पूर्ण करण्यासाठी केलेल्या गुंतवणूकींचा किमान वर्षाकाठी मागोवा घ्यावा. काही लोक अयोग्य उत्साहीता दर्शविताना त्यांचे विभाग नियमितपणे-आठवड्यातून किंवा त्याहूनही अधिक वेळा तपासत असता, जास्त अंतराने हे करणे शहाणपणाचे आहे. बाजारपेठेच्या परिस्थितीत बदल घडवून आणणे, ही एक महत्त्वाची बाब म्हणजे मालमत्ता वाटप, जे बदलू शकले असते आणि गुंतवणूकदारांच्या जोखमीच्या प्रोफाइलनुसार ते संतुलित करणे आवश्यक आहे.

5. लवकर प्रारंभ करा

यशाचे हे एक निश्चित सूत्र आहे. आपण जितक्या लवकर प्रारंभ कराल तितकेच आपल्याकडून आर्थिकदृष्ट्या चांगले असणे अपेक्षित आहे. लवकर प्रारंभ करण्याचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे कंपाऊंडिंगची शक्ती. त्याच्या गुंतवणूकीवर मिळणारी व्याज देखील भविष्यातील कमाईत भाग घेऊ लागते. दुसर्‍या शब्दांत सांगायचे तर एखाद्याने जमा झालेल्या व्याजावर व्याज मिळविणे सुरू केले. म्हणूनच, बचतीचा कालावधी जितका जास्त असेल तितका व्याज उत्पन्नास जास्त वेळ मिळेल.

चला उदाहरणाच्या मदतीने कंपाऊंडिंगची शक्ती समजू. श्री. शर्मा यांनी वयाच्या २५व्या वर्षापासून दरमहा ५००० रुपयांची गुंतवणूक करण्यास सुरवात केली. त्यानंतर श्री. वर्मा आहेत, जेव्हा त्यांनी वयाच्या ३५ व्या वर्षापर्यंत दरमहा १०,००० रुपये गुंतवायला सुरुवात केली. समजा, त्यांनी वर्षाला व्यावहारिक १२% मिळवले आणि त्यांच्या गुंतवणूकी कशा आहेत ते पाहू. ४५ वर्षांचे झाल्यावर ते केले. श्री. शर्मा यांचे कॉर्पस ५० लाख रुपयांपर्यंत वळले तर श्री. वर्मा यांचे गुंतवणूकीचे प्रमाण अंदाजे २३.२  लाख रुपये असेल.

तर किती पैसे पुरेसे आहेत?

आपल्यापैकी बर्‍याचजण आपल्याकडे सध्याच्या आयुष्यापेक्षा चांगली जीवनशैली घेण्याचे स्वप्न पाहतात. आपल्या आकांक्षा पूर्ण करण्यासाठी आपल्याला पैशाची आवश्यकता आहे हे आपल्याला अंतर्ज्ञानाने माहित आहे. पण किती पैसे पुरेसे आहेत? एक कठीण प्रश्न आहे असे दिसते? उत्तर त्याऐवजी सोपे आहे. उत्तर आपल्यासाठी पैशाचा नेमका अर्थ काय यावर आधारित आहे.

काही सामान्य उत्तरे आर्थिक सुरक्षा, आपण खरेदी करू शकणारी काहीतरी, आरामदायक सेवानिवृत्ती, आपल्या मुलांसाठी चांगले शिक्षण, स्वातंत्र्य इत्यादी असू शकतात.

अलीकडील संशोधन आणि वैज्ञानिक पुरावे या गोष्टीकडे लक्ष वेधतात की एकदा आपण आरामदायक जीवनशैली गाठली की आपल्याला आपल्या मूलभूत गरजांबद्दल चिंता करण्याची गरज नसते, परंतु अधिक पैसे नसल्यास अतिरिक्त आनंद मिळत नाही. अशाप्रकारे, पैशाने एका विशिष्ट प्रमाणात समाधान वाढते परंतु एका विशिष्ट पातळीनंतर किरकोळ घट होते. या स्तरावर आपण आपल्या इच्छित गोष्टींचा पाठलाग करीत असता परंतु त्याची गरज नसते.

'इच्छा' आणि 'गरज' यातील फरक अगदी सोपा आहे. 'इच्छा' म्हणजे एखाद्या व्यक्तीच्या पाहिजे असते ते असता, त्याचा मूल्य असू पण शकतो आणि नसू पण शकतो. दुसरीकडे, 'गरजा' त्या असतात ज्या तुम्हाला जगण्यासाठी किंवा एखादी सामग्री मिळवण्यासाठी किंवा साध्य करण्यासाठी आवश्यक आहे.

असा निष्कर्ष काढण्यासाठी, आपल्या उद्दीष्टांची पूर्तता करण्यासाठी आपल्या पैशांची आवश्यकता आहे जी आपल्या गरजा व आवश्यकता आहेत. आपणास जे पाहिजे असेल ते व्यक्तिनिष्ठ आहे आणि ते मिळविण्यासाठी तुम्ही प्रयत्न केले पाहिजेत. यासंदर्भात यश मिळविण्यात आपल्याला मदत करण्यासाठी आर्थिक नियोजन ही महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावेल.

Comments

Send Icon